Zanikowe zapalenie żołądka: objawy i leczenie

Główny Nieżyt żołądka

We współczesnej medycynie choroba zwana „zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka” jest dość powszechna. Jego objawy mogą być różne, ale w każdym przypadku przy braku odpowiedniego leczenia prowadzi to do nieodwracalnych, niebezpiecznych konsekwencji. Dlatego wiele osób jest zainteresowanych dodatkowymi informacjami na temat tej choroby. Jakie są przyczyny jego wystąpienia? Jak wyglądają pierwsze objawy? Czy istnieją skuteczne metody zapobiegania?

Co to jest zanikowe zapalenie żołądka?

Pod tym terminem łączy się kilka różnych chorób przewlekłych, które są związane nie tylko ze stanem zapalnym błony śluzowej żołądka, ale także ze stopniowym zanikiem tkanek lub zmniejszeniem liczby gruczołów wydzielających..

Obecnie wielu interesuje zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, objawy i przyczyny choroby. Faktem jest, że choroba ta jest uważana we współczesnej medycynie za stan przedrakowy. Oczywiście we wczesnych stadiach choroba jest uleczalna, ale przy braku terapii może prowadzić do złośliwej degeneracji tkanek. Dlatego tak ważne jest wczesne zdiagnozowanie choroby i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Nawiasem mówiąc, najczęściej zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka rozpoznaje się u osób powyżej 50 roku życia..

Główne przyczyny rozwoju choroby

Niestety przyczyny i mechanizm rozwoju tej choroby nie są w pełni poznane. Niemniej naukowcom i lekarzom udało się zidentyfikować niektóre czynniki ryzyka:

  • Przede wszystkim na liście przyczyn należy odnotować choroby autoimmunologiczne. W niektórych zaburzeniach układ odpornościowy zaczyna wytwarzać specyficzne przeciwciała, które uszkadzają własne komórki żołądka wytwarzające kwas solny. Podobny przewlekły proces prowadzi do stopniowej atrofii błony śluzowej..
  • Nie jest tajemnicą, że bakteria Helicobacter pylori często znajduje się w żołądku zdrowej osoby podczas różnych badań. Zwykle te mikroorganizmy nie stanowią zagrożenia dla organizmu. Niemniej jednak pod wpływem niektórych czynników (niezdrowa dieta, obniżona odporność, podrażnienie błony śluzowej żołądka) gwałtownie wzrasta aktywność bakterii. Udowodniono, że szybkie namnażanie się i wzrost liczebności tych mikroorganizmów może prowadzić do zapalenia, a później do procesu zanikowego..
  • Czynniki ryzyka obejmują różne choroby przewodu pokarmowego, w szczególności zapalenie jelit, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki itp..
  • Negatywnie wpływa na błonę śluzową żołądka i niektóre leki. Dlatego odradza się niekontrolowane przyjmowanie leków..
  • Udowodniono również, że nadużywanie napojów alkoholowych często prowadzi do uszkodzenia żołądka i stopniowego rozwoju procesu zanikowego..
  • Liczy się również czynnik dziedziczny.
  • Poważne zatrucie organizmu, przewlekłe choroby zakaźne, różne przewlekłe stany zapalne - wszystko to wpływa na funkcjonowanie organizmu iw połączeniu z innymi czynnikami może wywołać zapalenie błony śluzowej żołądka.
  • Oczywiście nie należy lekceważyć znaczenia prawidłowego odżywiania. Częste przejadanie się, jedzenie zbyt gorących lub zimnych potraw, nadużywanie kawy, napojów gazowanych i ostrych przypraw - wszystko to prowadzi do podrażnienia błony śluzowej.
  • W niektórych przypadkach przyczyną zapalenia i atrofii jest refluks - powrót pokarmu z jelita do żołądka.

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka: objawy i obraz kliniczny

Zanikowy proces z podobną chorobą jest przewlekły. Dlatego objawy mogą mieć różną intensywność. Jednak istnieją pewne zmiany w organizmie, które powinny zaalarmować pacjenta..

Wielu pacjentów skarży się na ciężkość brzucha, która występuje głównie po jedzeniu. Objawy choroby obejmują również ból żołądka o różnym nasileniu, który może być związany z przyjmowaniem pokarmu lub występować niezależnie od pożywienia. Częste odbijanie jest kolejnym objawem zanikowego zapalenia żołądka. W miarę postępu choroby ludzie zauważają pojawienie się zgniłego smaku w ustach..

Oczywiście istnieją inne zaburzenia, na które zdecydowanie powinieneś zwrócić uwagę. Na przykład u pacjentów z tą diagnozą często można zaobserwować bulgotanie i dudnienie w jamie brzusznej. Czasami rozwija się nietolerancja na produkty mleczne. A po spożyciu dużej ilości pokarmów bogatych w węglowodany pacjenci skarżą się na zwiększone pocenie się, zawroty głowy i osłabienie. Czasami pacjent zauważa metaliczny posmak w ustach. Objawy zapalenia żołądka obejmują regularną zgagę. Często obserwuje się niestabilne stolce, w których długotrwałe zaparcia zastępowane są biegunką i odwrotnie..

Jeśli masz takie objawy, zdecydowanie powinieneś zwrócić się o pomoc do lekarza..

Formy choroby

We współczesnej medycynie istnieje kilka systemów klasyfikacji tej choroby.

  • Subtroficzne, czyli powierzchowne zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka to początkowy etap choroby, w którym dopiero zaczyna się proces zanikowy. Nawiasem mówiąc, ten termin jest nieco przestarzały, więc rzadko jest używany przez lekarzy..
  • Kolejnym etapem jest z reguły ogniskowe zanikowe zapalenie żołądka. Objawy w tym przypadku są bardziej wyraźne, ponieważ proces zanikowy wpływa na duży obszar błony śluzowej. Obserwuje się zmniejszenie liczby gruczołów w dotkniętych obszarach, co prowadzi do znacznych zaburzeń trawienia.
  • Antralne zapalenie błony śluzowej żołądka charakteryzuje się uszkodzeniem większości błon śluzowych żołądka, w szczególności jego odźwiernika.
  • Zanikowe rozlane zapalenie błony śluzowej żołądka to choroba, w której proces zanikowy obejmuje prawie cały obszar błony śluzowej, prowadząc do jej równomiernego ścieńczenia.
  • Oczywiście wyróżnia się również inne, rzadsze formy choroby, w tym autoimmunologiczne.

Wielu pacjentów jest również zainteresowanych pytaniami o to, jaką kwasowość obserwuje się w zanikowym zapaleniu żołądka. W rzeczywistości procesowi mogą towarzyszyć wahania kwasowości w jednym lub drugim kierunku. Na przykład zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka o wysokiej kwasowości charakteryzuje się metaplazją, w której gruczoły żołądka zastępowane są strukturami wydzielniczymi, które zwykle występują tylko w jamie jelitowej..

Przewlekłe zanikowe zapalenie żołądka: objawy

Atrofia to przewlekły proces. A w przypadku braku szybkiego leczenia można zaobserwować głębsze uszkodzenie ciała. Na przykład przewlekłemu zanikowemu zapaleniu żołądka od strony antralnej towarzyszy zmniejszony apetyt i upośledzone wchłanianie składników odżywczych. W wyniku takich zaburzeń organizm ludzki jest wyczerpany..

W szczególności u pacjentów często rozwija się anemia związana z zaburzeniami wchłaniania witaminy B12. Chorobie tej towarzyszy osłabienie, zawroty głowy, obniżona wydolność, bladość skóry itp. Niedobór kwasu askorbinowego wpływa na układ odpornościowy osłabiając mechanizmy obronne organizmu. Niedostateczna ilość witaminy A prowadzi do pogorszenia wzroku, a także stanu skóry, paznokci i włosów. Objawy przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka obejmują również krwawiące dziąsła, suchą i delikatną skórę, owrzodzenia w kącikach ust itp..

Widać, że zanik błony śluzowej żołądka to niezwykle niebezpieczny stan. W końcu ta choroba dotyka cały organizm. Dlatego tak ważne jest terminowe zdiagnozowanie choroby i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia..

Nowoczesne metody diagnostyczne

Każde podejrzenie przewlekłego zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka (nawet jeśli poważne objawy nie zdążyły się jeszcze pojawić) jest powodem do dokładnego badania. Po badaniu lekarz przepisze Ci odpowiednie testy.

W większości przypadków najbardziej pouczające jest badanie endoskopowe przewodu pokarmowego. Specjalista może zauważyć zmiany w strukturze błony śluzowej - jest ona w pewnym stopniu uszkodzona, przerzedzona i często przybiera bladoszary odcień. Ponadto fałdy błony śluzowej są znacznie zmniejszone, ale wzór naczyń staje się wyraźniejszy. Z reguły taka procedura obejmuje również pobranie próbek tkanek z ich dalszym badaniem laboratoryjnym..

Oczywiście stosowane są również inne metody diagnostyczne. W szczególności przewlekłe zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka obejmuje testy określające kwasowość soku żołądkowego, a także aktywność enzymów trawiennych. W niektórych przypadkach wykonywane są również badania rentgenowskie. Wymagana jest również analiza immunologiczna krwi pacjenta. Dopiero po zebraniu wszystkich niezbędnych informacji lekarz może postawić ostateczną diagnozę i wybrać najskuteczniejszy schemat leczenia.

Zachowawcze leczenie zanikowego zapalenia żołądka

Niestety nie ma leku, który może szybko pozbyć się takiej choroby. Niemniej jednak właściwa terapia może spowolnić lub nawet zatrzymać proces zanikowy. Przede wszystkim przeprowadza się leczenie objawowe i substytucyjne.

Jeśli pacjent skarży się na silny ból, łagodzi go za pomocą leków przeciwskurczowych (Papaverin, No-shpa), a także leków antycholinergicznych (Gastrocepin, Metacin). W niektórych przypadkach konieczna jest stymulacja mięśni brzucha. W tym celu pacjentom przepisuje się leki „Motilium”, „Cerucal” i inne leki poprawiające perystaltykę.

Przy silnym spadku ilości wytwarzanych enzymów stosuje się leki zawierające składniki soku żołądkowego, a także substancje czynne wydzielane przez trzustkę - są to fundusze „Pepsidil”, „Mezim”, „Pankreatyna” i inne.

Niedobór składników odżywczych wymaga oczywiście terapii witaminowej - pacjentom przepisuje się kompleksy witaminowe, a także suplementy żelaza. Pozytywny wpływ na zdrowie będzie mieć również leczenie sanatoryjne, które polecane jest osobom z podobną diagnozą. I oczywiście nie zapominaj o prawidłowym odżywianiu, ponieważ tylko terapia dietetyczna pomaga utrzymać efekt terapii lekowej.

Odpowiednia dieta jest kluczem do szybkiego powrotu do zdrowia

Teraz wiesz, czym jest zanikowe zapalenie żołądka, objawy i leczenie tej choroby. Ale terapia będzie skuteczna tylko wtedy, gdy pacjent będzie przestrzegał odpowiedniej diety. Bez odpowiedniego odżywiania proces zanikowy rozprzestrzeni się na inne tkanki, co doprowadzi do niebezpiecznych konsekwencji. Jak wygląda dieta w przypadku zanikowego zapalenia żołądka?

Przede wszystkim należy wykluczyć z diety wszystkie pokarmy podrażniające błonę śluzową żołądka. Oczywiście przede wszystkim warto zrezygnować z ostrych i ostrych przypraw, kwaśnych potraw (w tym cytrusów), a także potraw wędzonych, słonych, smażonych i tłustych. Lekarze zalecają również ograniczenie ilości węglowodanów prostych. Kawa, mocna herbata, alkohol, napoje gazowane - również tych należy unikać.

Stosowanie produktów mlecznych, zbóż, warzyw gotowanych lub duszonych dobrze wpłynie na pracę przewodu pokarmowego. Do diety można również włączyć chude mięso i ryby, ale najlepiej jest je gotować na parze. Jedzenie, które jesz, nie powinno być zbyt zimne lub odwrotnie, gorące. W okresach zaostrzeń eksperci zalecają siekanie potraw za pomocą blendera. Ponadto najlepiej spożywać małe posiłki, zwiększając liczbę posiłków w ciągu dnia - może to odciążyć układ pokarmowy, zapewniając maksymalne przyswajanie składników odżywczych..

Konsekwencje i powikłania zanikowego zapalenia żołądka

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka jest dość niebezpieczną chorobą, szczególnie w przypadku braku prawidłowego i terminowego leczenia. Rzeczywiście, jak wiesz, taka choroba znacznie zwiększa ryzyko późniejszej złośliwej transformacji i rozwoju chorób onkologicznych. Przecież zanik błony śluzowej znacząco obniża odporność tkanek i osłabia ich ochronę przed działaniem czynników rakotwórczych.

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka o niskiej kwasowości jest uważane za szczególnie niebezpieczne. Według statystyk około 15% pacjentów z podobną diagnozą dalej rozwija raka. Niestety nie ma narzędzi, które mogą zagwarantować całkowite bezpieczeństwo. Dlatego osoby z taką diagnozą powinny być regularnie badane nawet po pomyślnym zakończeniu terapii - to jedyny sposób na zdiagnozowanie raka we wczesnych stadiach i przeprowadzenie najskuteczniejszego leczenia..

Podstawowe środki zapobiegawcze

Teraz wiesz, co to jest zanikowe zapalenie żołądka. Rozważaliśmy objawy i leczenie choroby. Nie zapomnij o zapobieganiu. W szczególności, jeśli w Twojej rodzinie są krewni cierpiący na podobne schorzenie, musisz od czasu do czasu poddawać się badaniom profilaktycznym. Ponadto konieczne jest terminowe przeprowadzenie leczenia infekcji Helicobacter pylori - terapia z reguły trwa nie dłużej niż dwa tygodnie.

I oczywiście nie zapominaj o prawidłowym odżywianiu, które wpłynie pozytywnie nie tylko na pracę żołądka, ale także na samopoczucie, wygląd i funkcjonowanie całego organizmu. Wszystkie choroby zapalne i zakaźne muszą być zdiagnozowane na czas - terapia na czas jest tutaj niezwykle ważna. Oczywiście warto zrezygnować ze złych nawyków, w tym nadmiernego spożywania alkoholu. Kiedy pojawią się pierwsze objawy, natychmiast udaj się do lekarza - samoleczenie może tylko pogorszyć sytuację.

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka - objawy i leczenie

Co to jest zanikowe zapalenie żołądka? Przeanalizujemy przyczyny występowania, diagnostykę i metody leczenia w artykule dr Zhukovej M.A., gastroenterologa z 21-letnim doświadczeniem..

Definicja choroby. Przyczyny choroby

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka jest najbardziej podstępnym typem przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, w którym zmieniają się komórki okładzinowe żołądka, co powoduje, że błona śluzowa jest cieńsza, a gruczoły żołądkowe powodują atrofię kwasu solnego. To naturalnie prowadzi do niewystarczającej produkcji kwasu solnego i upośledzonego trawienia pokarmu..

Choroba początkowo uszkadza błonę śluzową dna żołądka (dno żołądka), a następnie zaburza produkcję kwasu solnego i pepsynogenu, które zapewniają trawienie żołądka [4].

Ponieważ żołądek jest początkowym ogniwem w układzie pokarmowym, naruszenie jego funkcji nieuchronnie wpływa na stan innych narządów: żywność niewystarczająco przetworzona mechanicznie i chemicznie zakłóca pracę jelita cienkiego i grubego, a także trzustki.

Zapalenie błony śluzowej żołądka z zanikiem gruczołów charakteryzuje się postępującym przebiegiem choroby i większą częstością występowania nowotworów złośliwych [1]. Wiadomo, że rak żołądka nie rozwija się na tle niezmienionej błony śluzowej żołądka - poprzedzają go zmiany zwane przedrakowymi, do których zalicza się zanikowe zapalenie żołądka. Przedłużony przebieg tej choroby przyczynia się do pojawienia się komórek charakterystycznych dla jelita cienkiego zamiast komórek żołądka, a nadmierna proliferacja komórek śluzówki prowokuje rozwój guza.

Zanikowe zapalenie żołądka występuje i postępuje z różnych powodów związanych z ekspozycją na śluzówkę żołądka. Zwyczajowo dzieli się je na dwie grupy - egzogeniczną (zewnętrzną) i endogenną (wewnętrzną).

Za najistotniejsze czynniki rozwojowe uważa się zakażenie Helicobacter pylori (H. pylori) oraz autoimmunologiczne zapalenie żołądka związane z produkcją przeciwciał przeciwko własnym komórkom okładzinowym [6]. H. pylori występuje u 80% pacjentów z zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka, podczas gdy autoimmunologiczne zapalenie żołądka jest uważane za dość rzadką chorobę. Występuje najczęściej u kobiet. Mogą mu towarzyszyć objawy kliniczne lub mogą przebiegać bezobjawowo, to znaczy można je znaleźć tylko podczas badania histologicznego po biopsji. W przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniu błony śluzowej żołądka przeciwciała powstają przeciwko komórkom okładzinowym, które wytwarzają kwas solny i wewnętrzny czynnik Castle'a, białko, które wiąże witaminę B12 z pożywienia i przekształca ją w przyswajalną formę.

Inne czynniki obejmują palenie i różne nawyki żywieniowe spowodowane niedoborami żywieniowymi:

  • jedzenie, które jest zbyt ostre, zbyt zimne lub gorące;
  • nadużywanie alkoholu;
  • częste spożywanie napojów gazowanych i kawy.

Substancje chemiczne, w tym czynniki zawodowe, przy długotrwałym narażeniu mogą również powodować atrofię żołądka. Według badań zapalenie żołądka najczęściej rozwija się podczas pracy w warunkach dużego zapylenia oraz w obecności zawiesiny szkodliwych substancji w powietrzu [3].

Długotrwałe leczenie odgrywa ważną rolę w pojawieniu się zanikowego zapalenia żołądka. Najczęściej wiąże się z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi - aspiryną, ibuprofenem, diklofenakiem, diflunizalem, piroksykamem, indometacyną, ketoprofenem, naproksenem, sulindakiem itp.... Ponadto refluks działa chemicznie na błonę śluzową żołądka - proces wrzucania agresywnej treści jelitowej do żołądka, w wyniku którego dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej żołądka i rozwoju dalszych zmian zanikowych..

Istotnymi przyczynami pojawienia się choroby są również zmiany związane z wiekiem: u osób poniżej 30 roku życia procesy zanikowe występują w 5% przypadków, do 50 lat - w 30% przypadków, po 50 latach - w 50-70% przypadków. Możliwa jest również genetycznie uwarunkowana restrukturyzacja błony śluzowej żołądka ze względu na rodzaj hipo- i atrofii.

Inne przyczyny rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka to stres emocjonalny, depresja, cukrzyca, nadczynność tarczycy, niedobór żelaza i witaminy B12, niedotlenienie (brak tlenu w tkankach) z niewydolnością płuc i serca, a także połączenie wzajemnego wzmacniania się kilku czynników wpływających [3]..

Objawy zanikowego zapalenia żołądka

Obraz kliniczny przewlekłego zapalenia żołądka jest związany z zaburzeniami miejscowymi i ogólnymi. Choroba często przebiega bezobjawowo, zwłaszcza u osób powyżej 50 roku życia. Objawy z reguły są związane z niewystarczającą pracą żołądka i zależą od stopnia uszkodzenia danego ogniwa w trawieniu.

Główne funkcje żołądka to:

  • tymczasowe odkładanie (stagnacja) pokarmu - średnio pokarm pozostaje w żołądku przez 3-10 godzin, a płyn jest szybko opróżniany, a tłuste potrawy zatrzymywane są dłużej;
  • częściowe trawienie - przetwarzanie białek i błonnika z pożywienia;
  • częściowe wchłanianie - przyswajanie węglowodanów prostych, wody, alkoholi;
  • funkcja motoryczna - mieszanie pokarmu i przenoszenie go do jelit;
  • funkcja bakteriobójcza - związana z działaniem kwasu solnego, dlatego wraz ze spadkiem jego produkcji często występuje dysbioza;
  • funkcja hematopoetyczna, czyli synteza czynnika Castle'a - glikoproteiny produkowanej przez komórki okładzinowe żołądka, zapewnia wchłanianie witaminy B12.

Przy znacznym spadku syntezy i braku kwasu solnego występują następujące lokalne objawy:

  • Objawy dyspersji (są wiodącym objawem): utrata apetytu, odbijanie, nudności. Występuje uczucie ciężkości, przepełnienie w nadbrzuszu (pod wyrostkiem mieczykowatym), rozdęcie żołądka, ślinienie, nieprzyjemny smak w ustach. Może być zaburzony uczuciem pieczenia w okolicy nadbrzusza, zgagą, goryczą w jamie ustnej, wskazujące na refluks - odpływ żółci z dwunastnicy.
  • Zespół przerostu bakterii często pogarsza obraz kliniczny. Z reguły wiąże się to ze zmniejszeniem funkcji bakteriobójczej. Przejawia się wzdęciami, dudnieniem, nietolerancją produktów mlecznych, niestabilnymi stolcami. Przy częstej biegunce może wystąpić brak masy ciała, objawy niedostatecznego trawienia, oznaki niedoboru pierwiastków śladowych i witamin, anemia.
  • Zespół niedokrwistości wiąże się z zaburzeniami wchłaniania witaminy B12. Z powodu zaburzeń mikrobioty może rozwinąć się niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego. Występuje wyraźna słabość, pacjent szybko się męczy. Często martwi się dusznością przy niewielkiej ilości ćwiczeń
  • Zespół bólowy wiąże się z rozdęciem żołądka z powodu naruszenia ewakuacji pokarmu. Ból z reguły tępy, obolały, pękający, nasilający się po jedzeniu, rozlany, bez wyraźnej lokalizacji.
  • Zespół dystroficzny jest spowodowany hipowitaminozą (brak witamin P, C, A, D), a także niedoborem białka. Objawia się suchością i bladością skóry, niewyraźnym widzeniem, objawami niedoboru multiwitamin. Polipowitaminoza znacznie obniża odporność, dlatego dołączają się różne infekcje [7].

Osoby z zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka mają „lakierowany” język, przy zaostrzeniach język rozszerza się (widoczne ślady zębów), jest on pokryty grubą białą nalotą. Przy badaniu palpacyjnym (palpacyjnym) okolicy żołądka zwykle nie występuje bolesność, ale czasami pojawia się łagodny rozlany ból w okolicy nadbrzusza.

Produkcja kwasu solnego stopniowo spada, aż do jego całkowitego braku. Często współistniejące patologie: zapalenie trzustki, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie jelit. W fazie wyrównanej, gdy utrata komórek okładzinowych nie prowadzi jeszcze do istotnego spadku kwasowości, objawy dyspeptyczne mogą być mniej nasilone, zachowana jest większość funkcji żołądka, a ocena histologiczna ujawnia atrofię. Dlatego koncepcje zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka (rozpoznanie morfologiczne) i zapalenia żołądka o niskiej kwasowości (stan funkcjonalny) są niejednoznaczne..

Osoby z autoimmunologicznym zapaleniem błony śluzowej żołądka wykazują przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym, niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 i znaczny spadek wydzielania kwasu solnego.

Objawy typowych zaburzeń:

  • W zespole asteno-neurotycznym przeważa ogólne osłabienie, pocenie się, często pojawia się drażliwość, ból serca, arytmia, niestabilność ciśnienia krwi z tendencją do niedociśnienia.
  • W przypadku niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 na tle przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka ciała żołądka osoba odczuwa pieczenie w jamie ustnej, języku, ból brodawek i ciała języka (ból języka), zmianę wrażliwości obu rąk lub stóp. Objawy anemii objawiają się również osłabieniem, zmęczeniem i sennością. Często tacy pacjenci tracą zainteresowanie życiem i zmniejszają witalność..

Klinicznych objawów zapalenia żołądka nie można korelować ze zmianami histologicznymi. Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka rozwija się powoli, a porażka zaczyna się od dna żołądka, przechodząc do jego ciała, a następnie do reszty błony śluzowej. Uważa się, że w pierwszych stadiach zanikowego zapalenia żołądka o umiarkowanym nasileniu klinika jest bezobjawowa, zużyta i nie ma określonych objawów. Ale na dalszych etapach pojawiają się objawy związane z niewydolnością motoryczną i wydzielniczą żołądka..

Patogeneza zanikowego zapalenia żołądka

Nabłonek błony śluzowej żołądka jest dwuwarstwowy:

  1. Nabłonek powierzchowny niegruczołowy - odnawia się co pięć dni, pokrywa ścianę narządu.
  2. Głęboka warstwa gruczołowa - składa się z bardziej stabilnych długowiecznych komórek, które pełnią określone funkcje:
  3. komórki okładzinowe - wytwarzają kwas solny;
  4. komórki odźwiernika sercowego - syntetyzują śluz;
  5. główne komórki - produkują pepsynę - główny enzym trawienny;
  6. Komórki G - gruczoły wydzielania hormonalnego, produkują gastrynę - hormon regulujący trawienie.

W zapaleniu żołądka obie warstwy nabłonka żołądka biorą udział w procesie patologicznym. Kolonizacja błony śluzowej przez H. pylori powoduje przewlekłe uszkodzenie komórek, osłabia ochronne właściwości błony śluzowej żołądka, co prowadzi do uszkodzenia jąder komórkowych przez wolne rodniki i toksyny. Jednocześnie zmienia się struktura komórkowa, zaburzona zostaje specjalizacja komórek, pojawiają się komórki „hybrydowe”, które mają właściwości komórek przedrakowych. Ten proces nazywa się metaplazją jelitową. W związku z tymi zmianami błona śluzowa żołądka przyjmuje najpierw postać nabłonka jelita cienkiego, a następnie - nabłonka okrężnicy. Im dalej przebiega proces metaplazji, tym większe jest prawdopodobieństwo rozwoju gruczolakoraka - gruczołowego raka żołądka.

Ten zaburzony proces odnowy komórek błony śluzowej żołądka leży u podstaw powstawania atrofii w zapaleniu żołądka. Śledzona jest pewna kaskada patogenetyczna, wywołana przez H. pylori: od infekcyjnego zapalenia błony śluzowej żołądka, przez stadia atrofii, metaplazji i dysplazji do raka żołądka. Szczególnie niebezpieczne jest pojawienie się niepełnej - okrężnicy - metaplazji..

Uszkodzenie błony śluzowej żołądka w autoimmunologicznym zapaleniu żołądka odbywa się poprzez inny mechanizm: osłabienie odporności prowadzi do powstania przeciwciał, uszkodzenia tkanki żołądka przez kompleksy immunologiczne. Najczęściej przeciwciała są wytwarzane przeciwko czynnikowi Castle'a, który jest odpowiedzialny za wchłanianie witaminy B12 i komórek G. Z tego powodu stopniowo zmniejsza się kwasowość żołądka, zmienia się struktura błony śluzowej, a produkcja kwasu solnego maleje. W żołądku dochodzi do zaburzeń wchłaniania żelaza i witamin i rozwija się niedokrwistość z niedoboru witaminy B12. W tej chorobie w 90% przypadków wykrywane są przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym wytwarzającym kwas solny oraz H + / K + - ATPazę, w 60% - przeciwciała przeciwko czynnikowi Castle'a.

W przypadku wyraźnej atrofii gruczołów dna dochodzi do kompensacyjnego, z odbicia hiperprodukcji gastryny, a także wzrasta aktywność komórek G. U osób po 50.roku życia nasilenie się zjawiska atrofii z metaplazją nabłonka gruczołowego w typie jelitowym jest wyraźniejsze. Ryzyko raka żołądka w przypadku autoimmunologicznego zapalenia żołądka jest 3-10 razy większe niż u innych osób. Połączenie takiego zapalenia błony śluzowej żołądka z infekcyjnym znacząco pogarsza rokowanie [5].

Klasyfikacja i etapy rozwoju zanikowego zapalenia żołądka

Według klasyfikacji przyjętej w Sydney w 1990 r. Rozpoznanie zapalenia błony śluzowej żołądka powinno uwzględniać lokalizację zmian patologicznych, cechy histologiczne ujawnione w badaniu biopsji, wyniki badań endoskopowych oraz prawdopodobne przyczyny rozwoju choroby [5].

Klasyfikacja Sydney zapalenia żołądka

RodzajWedług lokalizacji
zmiany
Endoskopowe
ocechowany
Z powodów
rozwój
• ⠀ Ostry
• ⠀ Przewlekłe
• ⠀ Antral
(w antrum)
• ⠀ Fundal
(w sklepieniu żołądka)
• ⠀ Pangastrite
(na całym brzuchu)
• ⠀ Rumieniowaty
(powierzchnia)
• ⠀ erozja
(z pojawieniem się erozji)
• ⠀ krwotoczny
(z ogniskami krwotoku)
• ⠀ zanikowe
(z zanikiem gruczołów)
• ⠀ Przerost fałdów
(z proliferacją komórek
śluzowaty)
• ⠀ Typ A
(autoimmunologiczne zapalenie żołądka)
• ⠀ Typ B
(związane z H. pylori)
• ⠀ Typ C
(reaktywne zapalenie żołądka)
• ⠀ Specjalne kształty
Wyróżnia się również fazy remisji i zaostrzenia, etapy kompensacji i dekompensacji.

Następnie klasyfikacja ta została uzupełniona i udoskonalona w związku z nowymi danymi naukowymi. Teraz dla prawidłowego sformułowania diagnozy przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka ważne jest ustalenie przyczyny choroby, częstości występowania zmiany, stopnia aktywności i atrofii.

Tradycyjnie żołądek można podzielić na pięć sekcji: wpust, sklepienie (dno lub dno), korpus, antrum i gatekeeper. Atrofia może wpływać na jedną z tych sekcji lub na cały żołądek. Pod tym względem wyróżnia się rozproszone zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka (w dnie, antrum lub innym oddziale) i wieloogniskowe zanikowe zapalenie żołądka (w całym żołądku)..

Morfologiczna klasyfikacja zapalenia błony śluzowej żołądka jest szeroko stosowana w praktyce, ponieważ histologiczna charakterystyka procesu pomaga określić rokowanie i taktykę leczenia pacjenta. W tym celu używana jest wizualna skala analogowa. Pozwala ocenić obraz morfologiczny błony śluzowej żołądka poprzez:

  • stopień zanieczyszczenia H. pylori (brak, słaby, średni, silny);
  • ze względu na nasilenie procesu zapalnego i aktywność zapalenia błony śluzowej żołądka - naciekanie leukocytów [1].

Stopień atrofii ocenia się również za pomocą wizualnej skali analogowej przedstawionej na poniższym schemacie. W zależności od nasilenia atrofii i jej rodzaju wyróżnia się trzy kategorie zmian w błonie śluzowej żołądka:

  1. Brak atrofii - zachowana jest typowa struktura komórkowa błony śluzowej, w preparacie widoczne są gruczoły główne z dostateczną liczbą komórek okładzinowych i głównych.
  2. Niepotwierdzona atrofia - następuje ekspresja nacieku zapalnego, gruczoły główne są stosunkowo zredukowane, nie ma proliferacji tkanki łącznej.
  3. Potwierdzona atrofia:
  4. metaplastyczny - gruczoły błony śluzowej są zastępowane gruczołami odźwiernikowymi lub jelitowymi;
  5. niemetaplastyczne - gruczoły charakterystyczne dla żołądka są zachowane, ale ich liczba jest znacznie zmniejszona [1].

Uwzględnia to lokalizację i nasilenie zmian zanikowych (słabe, średnie, silne), a także obecność i obszar ognisk metaplazji jelitowej.

Rozwój choroby przebiega w określonych etapach:

  1. Powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka - uszkodzenie błony śluzowej żołądka jest powierzchowne, wydzielanie kwasu solnego jest nieznacznie zmniejszone, objawy choroby nie są jeszcze wyrażone.
  2. Ogniskowe zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka - w ścianie żołądka powstają ogniska zapalne, a funkcje zachowanych części żołądka są wzmocnione kompensacyjnie.
  3. Rozlana postać zapalenia błony śluzowej żołądka - znaczne zaburzenia czynności wydzielniczej, błona śluzowa żołądka staje się cieńsza, powstają ogniska metaplazji jelita cienkiego, przy endoskopii błona śluzowa nabiera mozaikowego wyglądu - strefy atrofii na przemian z wysepkami metaplazji i prawidłową śluzówką. Obszar zmienionych obszarów i występowanie zapalenia wpływają na rokowanie choroby i ryzyko zwyrodnienia nowotworowego..

Powikłania zanikowego zapalenia żołądka

Ciężkiemu zanikowemu zapaleniu błony śluzowej żołądka zawsze towarzyszy niedokrwistość z niedoboru witaminy B12, w której praktycznie nie ma komórek okładzinowych wytwarzających kwas solny. Witamina B12 z pożywienia nie jest wchłaniana, co prowadzi do przewlekłej anemii z charakterystycznymi objawami szybkiego zmęczenia, zaburzenia widzenia i smaku, osłabienia mięśni, zawrotów głowy, mrowienia i drętwienia kończyn.

Najpoważniejszym powikłaniem zanikowego zapalenia żołądka jest rak żołądka. Rozwój nowotworu złośliwego przebiega w kilku etapach na przestrzeni kilku lat [5]. W tym przypadku gruczoły żołądka przestają wytwarzać kwas solny i gastrynę, nabierają właściwości gruczołów jelita cienkiego lub grubego. Takie zmienione gruczoły w procesie inicjacji raka stają się coraz bardziej niedojrzałe, metaplazja nabłonka przechodzi z typu pełnego (jelito cienkie) do typu niepełnego (okrężnicy). Ten proces znacznie zwiększa ryzyko rozwoju guza..

Z achlorhydrią - brakiem kwasu solnego w soku żołądkowym - występuje wyraźna niestrawność, pogarsza się przetwarzanie żywności, zmniejsza się wchłanianie niektórych mikroelementów i witamin.

Rozpoznanie zanikowego zapalenia żołądka

Zapalenie błony śluzowej żołądka jest rozpoznaniem morfologicznym, to znaczy nie opiera się na objawach, ale na zmianach w strukturze błony śluzowej żołądka. Dlatego można go uznać za obiektywny dopiero po ocenie błony śluzowej żołądka pobranej podczas biopsji. To właśnie robi patolog. Tylko za pomocą badania morfologicznego możemy wiarygodnie zidentyfikować atrofię, stan zapalny i zniszczenie błony śluzowej żołądka.

Kliniczna diagnoza zapalenia żołądka, czyli rozpoznanie bez badania morfologicznego, praktycznie nie ma sensu. Objawy niestrawności, które zmuszają pacjenta do wizyty u lekarza, mają jedynie charakter czynnościowy i nie zawsze wskazują na zmiany morfologiczne, które stanowią istotę zapalenia żołądka.

Zmiany w błonie śluzowej można wykryć podczas esophagogastroduodenoscopy (EGDS) - badanie żołądka i dwunastnicy za pomocą endoskopu (przez rurkę wideo). Ale wyniki tego badania są subiektywne i mogą tylko pośrednio wskazywać na obecność zapalenia żołądka: nie pozwalają na ocenę stopnia jego progresji..

Podczas gastroskopii (FGDS) ujawnia się ścieńczenie błony śluzowej, zmniejszenie fałdów i wzrost układu naczyniowego. Chromografia może służyć do wykrywania dysplazji lub metaplazji. W tym celu błona śluzowa żołądka jest barwiona specjalnym barwnikiem: zmienione obszary nabierają koloru, który odróżnia je od zdrowej tkanki. USG może wykryć współistniejącą patologię układu pokarmowego - wątrobę, woreczek żółciowy, trzustkę.

Zdolność komórek okładzinowych do wydzielania kwasu solnego bada się za pomocą pH-metru. To badanie jest przeprowadzane jednocześnie z EGD. Taktyka leczenia i rokowanie choroby zależą od jej wyników. Pomaga również w monitorowaniu skuteczności terapii. Ponieważ przy zanikowym zapaleniu błony śluzowej żołądka zmniejsza się kwasowość, pH może wahać się między 3-6.

Laboratoryjne markery zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka to poziom pepsiogenu I, pepsiogenu II i gastryny-17 we krwi. Można to określić za pomocą hemotestu. Zmniejszona produkcja pepsynogenu I i II wskazuje na osłabienie funkcjonowania głównych komórek.

Możliwość badania przesiewowego za pomocą badania krwi w celu wykrycia zanikowego zapalenia żołądka i raka żołądka została naukowo udowodniona [8]. Niezbędne jest oznaczenie przeciwciał przeciwko czynnikowi Castle'a i przeciwciał przeciwko komórkom okładzinowym żołądka w surowicy krwi. Test jest bardzo czuły - dodatni u 95% pacjentów z niedokrwistością z niedoboru witaminy B12, chociaż specyficzność testu jest niska: przeciwciała te mogą być obecne u niewielkiego odsetka osób z cukrzycą typu 1, tyreotoksykozą i autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy.

Rozpoznanie H. pylori jest konieczne w przypadku każdego rodzaju zapalenia żołądka. Po zidentyfikowaniu przyczyny choroby można wyeliminować infekcję i przerwać patogenetyczną kaskadę choroby oraz zapobiec groźnym powikłaniom, zwłaszcza we wczesnym stadium [11]. Diagnoza infekcji może być bezpośrednia lub pośrednia. Zdecydowanie zaleca się stosowanie wielu metod w celu wykluczenia wyników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych..

Najlepszą metodą jest badanie morfologiczne biopsji. Również w praktyce szeroko stosowany jest szybki test ureazowy - oznaczanie H. pylori metodą oceny ilości amoniaku w moczniku tworzonym przez te bakterie. Inne metody obejmują testy oddechowe i testy immunoenzymatyczne.

Niezwykle ważne jest zdiagnozowanie H. pylori przed leczeniem i po zabiciu bakterii w celu monitorowania skuteczności wybranego schematu leczenia. Wynika to z pojawienia się szczepów bakterii opornych na antybiotyki.

Wady przewodu pokarmowego są dobrze identyfikowane przez analizę kału (badanie mikroskopowe) - dość prostą metodę, która pozwala wykryć pośrednie oznaki spadku produkcji kwasu solnego, a także zmiany charakterystyczne dla patologii innych narządów układu pokarmowego. Tak więc, przy zanikowym zapaleniu błony śluzowej żołądka w kale, pojawia się duża liczba niezmienionych włókien mięśniowych, strawnego włókna tkanki łącznej i wewnątrzkomórkowej skrobi.

Ważne jest również zbadanie krwi pod kątem ogólnych wskaźników. W przypadku zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka i niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 w badaniu krwi można wykryć spadek poziomu hemoglobiny.

Leczenie zanikowego zapalenia żołądka

Nowoczesna terapia przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka polega na wpływie na przyczyny choroby, w szczególności eliminację H. pylori i leczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka..

Wyeliminowanie autoimmunologicznych mechanizmów uszkodzenia błony śluzowej żołądka jest możliwe tylko poprzez terapię hormonalną. Powołanie glikokortykosteroidów jest uzasadnione tylko w przypadku współistniejącej niedokrwistości z niedoboru witaminy B12.

Zupełnie inne podejście do wykrywania zakażenia H. pylori i laboratoryjne potwierdzenie zmian zanikowych. Polega na eradykacji - zniszczeniu H. pylori. Terapia jest zalecana po codziennym pH-metrze. Przy wartości pH poniżej 6, pomimo zmniejszonej produkcji kwasu solnego, przepisuje się inhibitory pompy protonowej (PPI); w stanie bezkwasowym (pH ≥ 6) PPI są wyłączone ze schematu eradykacji i przepisywane są tylko antybiotyki.

Według badań amerykańskich naukowców [6] ignorowanie obecności H. pylori przy przepisywaniu terapii przeciwwydzielniczej prowadzi do tego, że stan zapalny rozprzestrzenia się na całą błonę śluzową żołądka. W rezultacie po 10-15 latach przewlekły proces zapalny prowadzi do rozwoju atrofii głównych gruczołów, zwiększając ryzyko raka żołądka. Dlatego jeśli istnieją wskazania do długoterminowego przepisywania PPI, należy najpierw poddać się badaniu w celu wykrycia H. pylori, a jeśli wynik jest pozytywny, przeprowadzić terapię eradykacyjną..

Pierwsza linia leczenia obejmuje IPP w pełnej dawce dobowej (40 mg) oraz dwa antybiotyki: klarytromycyna + amoksycylina lub klarytromycyna i furazolidon. W przypadku pacjentów z ostro obniżoną funkcją wydzielniczą zamiast inhibitorów wydzielania kwasu wskazane jest powołanie cytrynianu bizmutu (de-nolu). Jeśli trwająca terapia nie doprowadziła do całkowitego zniszczenia H. pylori, bakteria jest uważana za oporną na leczenie. W takim przypadku konieczne jest określenie wrażliwości bakterii na stosowane w praktyce antybiotyki [2].

Jeśli pierwsza linia terapii jest nieskuteczna, wykonywana jest druga linia terapii: lek bizmutowy (dicytran bizmutu trójpotasowy), PPI, tetracyklina i metronidazol. Czas trwania leczenia wynosi 7-14 dni..

W Rosji preparaty bizmutu są szeroko stosowane jako terapia pierwszego i drugiego rzutu (w połączeniu trzech leków), częściej niż inne przepisuje się de-nol (ulcavis). Wyznaczenie bizmutu w leczeniu przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka jest uzasadnione, ponieważ nie ma potrzeby szybkiego łagodzenia bólu, jak w przypadku zaostrzenia choroby wrzodowej, gdy stosuje się schematy PPI. Niskoobjawowy przebieg przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka pozwala na eradykację w oparciu o leki zawierające bizmut.

Po 4-6 tygodniach od zakończenia terapii anty-Helicobacter pylori konieczne jest przeprowadzenie badania kontrolnego - test oddechowy C13-ureazy.

Po wyeliminowaniu infekcji aktywność zapalenia żołądka zmniejsza się w ciągu miesiąca. Jeśli atrofia jeszcze się nie rozwinęła, możemy mówić o całkowitym wyleczeniu choroby. W przypadku zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka odnowa komórkowa błony śluzowej żołądka jest normalizowana, kaskada patogenetyczna zostaje przerwana, co zapobiega rozwojowi raka żołądka [9].

Przewlekłe zapalenie żołądka wywołane chemicznie lub żółciowo-refluksowe łączy dużą grupę pacjentów, w tym:

  • osoby z usuniętą częścią żołądka;
  • pacjenci otrzymujący NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne);
  • pacjenci z refluksem dwunastniczo-żołądkowym;
  • pacjenci z alkoholizmem.

Celem leczenia jest normalizacja motoryki przewodu pokarmowego i wiązania kwasów żółciowych.

Taktyka leczenia zależy od podstawowej przyczyny zapalenia żołądka:

  1. API. Ponieważ kwasy żółciowe i lizolecytyna uszkadzają błonę śluzową żołądka tylko wtedy, gdy obecny jest kwas solny, PPI można stosować w zależności od nasilenia objawów.
  2. Blokery receptora dopaminy (domperidon i inne) - wskazane w celu zapobiegania przedostawaniu się treści z dwunastnicy do żołądka.
  3. Kwas ursodeoksycholowy - służy do neutralizacji kwasów żółciowych uszkadzających błonę śluzową żołądka.
  4. Leczenie objawowe:
  5. dieta;
  6. przyjmowanie prokinetyki (ganaton, motilium, itomed) - wpływają na ruchliwość żołądka i dwunastnicy;
  7. normalizacja przejścia treści jelitowej;
  8. przywrócenie równowagi mikroflory i normalizacja stolca z tendencją do zaparć;
  9. przyjmowanie leków pochłaniających gaz (symetykon).

Pokazano również uzupełnienie brakujących witamin, powołanie preparatów żelaza na anemię, enzymatyczną terapię zastępczą. Skuteczna balneoterapia - przyjmowanie wody mineralnej o dużej zawartości soli w celu pobudzenia wydzielania (ciepła 20-30 min przed posiłkiem), wywary z ziół (babka, piołun, koper włoski), kwaśne soki, roztwory kwasu cytrynowego i bursztynowego. Stosuje się stymulanty regeneracji błony śluzowej żołądka (olej z rokitnika, rebagit, metyluracyl), gastroprotektory (mizoprostol, venter, de-nol), leki otulające - tabletki i zawiesiny na bazie aluminium i bizmutu, leki poprawiające skurcz narządów przewodu pokarmowego. Fizjoterapia jest aktywnie wykorzystywana: elektroforeza z lekami, sesje magnetoterapii dobrze łagodzą ból, a także procedury termiczne w okolicy nadbrzusza. Leczenie sanatoryjne wskazane jest poza okresem zaostrzeń w uzdrowiskach balneologicznych.

Prognoza. Zapobieganie

Rokowanie choroby jest poważniejsze u pacjentów powyżej 50 roku życia, ponieważ w tym wieku procesy metaplastyczne rozwijają się znacznie szybciej i często prowadzą do pojawienia się raka. Skuteczność leczenia uzależniona jest od nasilenia atrofii i obszaru zmiany. Niezbędne jest wczesne leczenie i całkowita eliminacja H. pylori. Jeśli infekcja zostanie wykryta po terapii, konieczne jest ponowne leczenie..

Obszar występowania metaplazji i procesu zanikowego istotnie wpływa na rokowanie choroby. Jeśli metaplazja rozprzestrzeniła się na 20% błony śluzowej, ryzyko rozwoju raka sięga prawie 100%. Według statystyk przewlekłe zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka w 13% przypadków nieuchronnie kończy się onkologią [10]. Duże znaczenie dla rokowania choroby ma również zmniejszenie produkcji kwasu solnego, gdyż w tym przypadku zaburzone są mechanizmy ochrony przeciwnowotworowej..

Niezbędne jest stałe monitorowanie pacjentów z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka. Polega na endoskopii z biopsją i badaniem histologicznym, które należy wykonywać co najmniej dwa razy w roku. Im większy stopień zmian zapalnych, tym większe ryzyko wystąpienia atrofii. Jeśli zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka już się rozwinęło, konieczne jest ustalenie jego stadium. To określi, czy pacjent jest zagrożony zachorowaniem na raka żołądka [10] [12].

Największe zagrożenie stanowią zmiany przedrakowe na tle zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka (metaplazja jelitowa i dysplazja). Jednocześnie terminowe rozpoznanie i całkowite usunięcie H. pylori po pięciu latach przywraca błonę śluzową żołądka i znacznie zmniejsza obszar metaplazji.

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka z objawami wysokiej kwasowości

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka to patologiczny proces w żołądku, charakteryzujący się rozwojem zanikowych zmian w strukturze błony śluzowej, zmniejszeniem produkcji enzymów i kwasu solnego oraz zwyrodnieniem gruczołów trawiennych.

Dlaczego rozwija się zanikowe zapalenie żołądka??

Zanikowa postać zapalenia błony śluzowej żołądka rozwija się w wyniku nieleczonego powierzchownego zapalenia żołądka. Pacjent często ignoruje objawy początkowego stadium zapalenia i nie spieszy się z szukaniem pomocy medycznej. Takie podejście do własnego zdrowia prowadzi do przejścia ostrego zapalenia błony śluzowej żołądka do stadium przewlekłego, a następnie do zanikowej postaci zapalenia żołądka..

Stan zapalny błony śluzowej żołądka jest stale narażony na różne bodźce, które pogarszają przebieg zapalenia żołądka i ostatecznie powodują poważne zmiany zwyrodnieniowe żołądka.

Wraz z rozwojem zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka stan pacjenta pogarsza się coraz bardziej: błona śluzowa żołądka dość ostro reaguje na sok żołądkowy i spożytą żywność. W rezultacie warstwa śluzowa narządu staje się cieńsza, gruczoły wytwarzające sok żołądkowy i atrofia enzymów.

Zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka jest niebezpieczne, ponieważ leczenie nie gwarantuje już pełnego wyzdrowienia i wyzdrowienia. Gastroenterolodzy uważają tę postać zapalenia żołądka za stan przedrakowy. Zanik błony śluzowej i gruczołów dokrewnych żołądka poważnie osłabia układ odpornościowy jako całość. Organizm zaczyna produkować niewystarczającą ilość immunoglobuliny, a przeciwciała, które muszą walczyć z obcymi mikroorganizmami, zaczynają „zabijać” swoje komórki. Na tle tego procesu u pacjenta rozwija się choroba autoimmunologiczna.

Spożywanie pokarmu negatywnie wpływa na stan żołądka, ponieważ pokarm staje się dodatkowym źródłem podrażnienia uszkodzonej błony śluzowej. Zdeformowana wyściółka żołądka nie jest w stanie wytrzymać destrukcyjnego działania pożywienia i reakcji układu odpornościowego.

Z reguły proces zanikowy w żołądku nie ma już nawracającej postaci. Oznacza to, że niemożliwe jest całkowite wyleczenie choroby, jednak rozpoczęte w odpowiednim czasie leczenie może zawiesić proces patologiczny.

Przyczyny i czynniki predysponujące

Ryzyko rozwoju tej choroby to:

  • osoby powyżej 35-40 lat;
  • ludzie zmuszeni do pracy w niebezpiecznych branżach i wdychania oparów toksycznych substancji;
  • osoby zmuszone do długotrwałego przyjmowania określonych leków (zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych, chloramfenikolu, antybiotyków);
  • osoby narażone na częsty stres i stres psychiczny;
  • osoby prowadzące aspołeczny tryb życia - osoby nadużywające alkoholu, które nie przestrzegają diety;
  • ludzie nadużywający pikantnych potraw, przypraw, marynat, mocnej kawy i czarnej herbaty;
  • osoby, które zostały poddane badaniom diagnostycznym błony śluzowej żołądka i dwunastnicy.

Duże znaczenie ma również dziedziczna predyspozycja do zapalenia żołądka. Jeśli oboje rodzice cierpią na choroby przewodu pokarmowego, istnieje duże prawdopodobieństwo, że u ich dziecka prędzej czy później pojawią się problemy żołądkowe..

Objawy zanikowego zapalenia żołądka

Objawy zanikowej postaci zapalenia błony śluzowej żołądka są pod wieloma względami podobne do objawów ostrego zapalenia błony śluzowej żołądka. Pacjent rozwija następujące objawy kliniczne:

  • Ból - z reguły wszelkim zaburzeniom w pracy układu pokarmowego towarzyszy pojawienie się dyskomfortu lub bólu w okolicy nadbrzusza. Pod względem intensywności ból może być obolały, słaby, silny, skurczowy i ostry. Nieprzyjemne odczucia w okolicy nadbrzusza mogą występować cały czas lub występować sporadycznie pod wpływem określonych bodźców. Główną cechą wyróżniającą zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka jest brak ostrego bólu napadowego. Najczęściej ból jest tępy i epizodyczny..
  • Objawy dyspeptyczne - zgaga, nudności, obfite wydzielanie śliny, uczucie ciężkości w żołądku, nasilenie po posiłkach, biegunka i zaparcia, wzdęcia, dudnienie w jamie brzusznej.
  • Zanikowemu zapaleniu żołądka towarzyszy odbijanie. Pacjent powinien zwrócić szczególną uwagę na smak w ustach po odbijaniu: kwaśny smak charakteryzuje zanikowe zapalenie żołądka o wysokiej kwasowości.
  • Przy wyraźnym procesie zanikowym stan pacjenta pogarsza się coraz bardziej. Z powodu uszkodzenia błony śluzowej żołądka enzymy i składniki odżywcze nie mogą być w pełni wchłaniane, co prowadzi do zaburzeń metabolicznych, rozwoju niedoboru witamin i niedokrwistości z niedoboru żelaza.
  • Na tle niedoboru witaminy B12 i żelaza u pacjenta rozwija się osłabienie, duszność, kołatanie serca.
  • Podczas badania języka wyraźnie widać zanik brodawek - język wygląda na „wypolerowany”.

Na początku wszystkie te oznaki są subtelne, ale wraz z postępem procesu patologicznego całkowite wyczerpanie organizmu rozwija się dość szybko..

Rozpoznanie zanikowego zapalenia żołądka

Diagnostyka zanikowej postaci zapalenia błony śluzowej żołądka opiera się na danych uzyskanych z badań laboratoryjnych, klinicznych objawów choroby i skarg pacjentów, danych z badań endoskopowych i histologicznych.

Diagnostyka funkcjonalna zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka obejmuje:

  • pomiar pH, za pomocą którego można określić pojemność wydzielniczą komórek okładzinowych;
  • badanie aktywności enzymów żołądkowych i ogólnej aktywności proteolitycznej soku żołądkowego;
  • diagnostyka funkcji motorycznej przewodu pokarmowego na podstawie wyników gastrografii.

Podstawową metodą rozpoznawania zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka jest codzienny pomiar pH. Badanie to pozwala określić taktykę leczenia pacjenta, a także poznać rokowanie i skuteczność przepisanej terapii. Najczęściej zanikowemu zapaleniu żołądka towarzyszy niska kwasowość żołądka. Średnie dzienne pH wynosi od 3 do 6.

Obowiązkowym badaniem każdej postaci zapalenia błony śluzowej żołądka jest określenie obecności bakterii Helicobacter pylori na błonie śluzowej. Badanie to pozwala określić przyczynę uszkodzenia błony śluzowej narządu, ponieważ w większości przypadków czynnikiem predysponującym do rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka jest długotrwałe zakażenie Helicobacter.

Leczenie zanikowego zapalenia żołądka

Przede wszystkim leczenie zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka ma na celu wyeliminowanie przyczyny rozwoju procesu patologicznego. Jeśli zapalenie żołądka jest spowodowane przez bakterię Helicobacter pylori, pacjentowi przepisuje się terapię eradykacyjną - wzmocniony cykl antybiotyków, na które ta bakteria jest wrażliwa.

Z autoimmunologiczną przyczyną rozwoju procesu zanikowego pacjentowi, zgodnie ze wskazaniami, przepisuje się kurację hormonalną i witaminę B12.

Terapia patogenetyczna

  • Terapia substytucyjna polega na przepisywaniu pacjentowi leków na bazie kwasu solnego i enzymów kwasu żołądkowego. Czasami pacjentom przepisuje się naturalny sok żołądkowy przed posiłkami..
  • Pamiętaj, aby przepisywać leki zawierające enzymy żołądkowe, aby ułatwić proces trawienia pokarmu i zapobiec stagnacji w żołądku.
  • Podczas diagnozowania pacjenta z niedokrwistością z niedoboru żelaza i brakiem witaminy B12 w organizmie preparaty B12 przepisuje się pozajelitowo.
  • Leki stymulujące produkcję kwasu solnego w organizmie.
  • W okresie ustąpienia ostrego procesu wskazane jest stosowanie leczniczych wód mineralnych - Essentuki 4 i 17, Mirgorodskaya, Borjomi, Narzan.
  • Aby pobudzić produkcję soku żołądkowego, pacjentowi na czczo pokazano wywar z dzikiej róży, soku z kapusty, soku pomidorowego, cytryny rozcieńczonej na pół wodą.
  • Aby chronić błonę śluzową żołądka przed niszczącym działaniem żywności i innych środków drażniących, przepisywane są leki o działaniu otaczającym. Takie właściwości posiadają żele i syropy na bazie aluminium i bizmutu..

Alternatywne leczenie zanikowego zapalenia żołądka

Możliwe jest zwiększenie wydzielania soku żołądkowego z zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka o niskiej kwasowości przy użyciu alternatywnych metod leczenia:

  • Dziurawiec pomoże zwiększyć poziom kwasowości - zalej 2 łyżki posiekanych kwiatów szklanką wrzącej wody i pozostaw na 2 godziny. Powstały napar jest spożywany trzy razy dziennie, 20 minut przed posiłkami.
  • Sok z białej kapusty - kapustę trze się lub kruszy maszyną do mięsa, sok jest filtrowany przez gazę. Powstały sok należy przechowywać w lodówce i wypić 30 minut przed posiłkiem, 1/3 szklanki. Musi być podgrzany do temperatury ciała..
  • Sok z buraków spożywa się przed posiłkami na pół szklanki.
  • Sok ziemniaczany - ziemniaki zetrzeć na drobnej tarce, przecedzić przez gazę. Pij powstały sok w 1/3 szklanki 3 razy dziennie. Czas trwania leczenia wynosi 10 dni, po czym należy zrobić 10-dniową przerwę.
  • Solanka z kiszonej kapusty - wspomaga produkcję soku żołądkowego. Odcedź napar z kapusty i wypij 1/3 szklanki 3 razy dziennie przed posiłkami.
  • Odwar z dzikiej róży bez cukru - Pij świeżo parzoną herbatę przed posiłkami.

Dietoterapia w leczeniu zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka

Podczas zaostrzenia procesu patologicznego w żołądku pacjentowi przedstawiono dietę terapeutyczną nr 1a. Polega na maksymalnym oszczędzeniu żołądka - termicznym, mechanicznym, chemicznym i funkcjonalnym. Potrawy podaje się na ciepło, tarte, gotowane na parze lub duszone z minimalną ilością soli i oleju. Pacjent musi przestrzegać tak ścisłej diety przez 3-4 dni. Ten czas z reguły wystarcza, aby ostry proces zapalny w żołądku ustąpił. Następnie pacjent jest przenoszony do stołu nr 1. Po wyeliminowaniu procesu zapalnego u pacjentów z przewlekłą postacią zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka obserwuje się stopniową stymulację gruczołów żołądkowych. W tym celu pacjentowi przedstawiono tabelę nr 2. Dieta nr 2 polega na oszczędzeniu śluzówki żołądka, ale z zachowaniem chemicznych substancji drażniących. Jest to konieczne, aby gruczoły żołądkowe zaczęły stopniowo niezależnie wytwarzać enzymy i sok żołądkowy niezbędne do trawienia..

Przy przejściu do tabeli nr 2 pacjentowi dopuszcza się dania o różnym stopniu obróbki termicznej i mechanicznej - gotowane, pieczone, smażone bez skórki (bez panierowania z bułką tartą lub mąką). Dozwolone są puree bogate w błonnik.

Pokarmy, których trawienie zajmuje dużo czasu, podrażnia błonę śluzową, zimne lub zbyt gorące potrawy są wykluczone z diety. Liczba posiłków powinna wynosić co najmniej 5 razy dziennie, w małych porcjach. Podstawowa zasada żywienia w przypadku zapalenia żołądka - często i stopniowo.

Lista zalecanych i zabronionych pokarmów na zanikowe zapalenie żołądka:

  • Zupy - dozwolone na wodzie lub drugim bulionie z chudego mięsa, ryb lub drobiu. Do zupy dodaje się drobno posiekane ziemniaki, marchewkę, gotowane płatki zbożowe, małe wermiszeliny, klopsiki. Wyklucz - zupy mleczne, zupy z fasolą, groszkiem, kaszą jaglaną i okroshką.
  • Wyroby piekarnicze - dozwolone jest stosowanie słodkich krakersów, wczorajszego białego chleba, niewygodnych bułek, ciastek i suchych herbatników. Wyeliminuj z diety produkty z ciasta francuskiego, świeże wypieki i ciastka.
  • Mięso - dozwolone są mięsa niskotłuszczowe (indyk, królik, chuda wołowina, kurczak, cielęcina). Mięso najlepiej podawać jako kotlety. Można jeść gotowane kiełbaski z języka i gotowane mleko. Wyłączone z diety - kaczka, wieprzowina, jagnięcina, gęś, wędzone kiełbaski, konserwy mięsne w formie gulaszu.
  • Ryby - mogą być pieczone, smażone bez skórki i panierowane w bułce tartej, podawane jako kotlety na parze. Z wyłączeniem ryb tłustych, solonych i konserwowych.
  • Produkty mleczne - dozwolony kefir, jogurt, niskotłuszczowy twarożek, twarogi (pieczone serniki, zapiekanki, suflet twarogowy), twardy ser, nieostre odmiany, śmietana, mleko i śmietana.
  • Jajka - Dozwolone są omlety na parze, smażone bez skórki, na miękko. Eliminuje jajka na twardo.
  • Zboża - dozwolone są wszystkie zboża z wyjątkiem prosa i jęczmienia perłowego. Zaleca się podawanie owsianki gotowanej w wodzie z dodatkiem mleka lub śmietanki, niskotłuszczowego bulionu mięsnego gotowanego w drugiej wodzie z dodatkiem owoców, miodu, twarogu.
  • Warzywa i owoce - dozwolone ziemniaki, cukinia, dynia, marchew, buraki, groszek zielony, cebula w ograniczonych ilościach. Jabłka, banany, śliwki, gruszki, morele, brzoskwinie, banan. Potrawy warzywne najlepiej podawać duszone lub pieczone, tarte lub pokrojone na małe kawałki. Nie obejmuje: czosnku, grzybów, rzodkiewki, ogórków, papryki, winogron, owoców cytrusowych, wiśni, porzeczek.

Przestrzeganie diety podczas leczenia zapalenia żołądka jest bardzo ważne! W okresie ustąpienia ostrej postaci procesu zapalnego pacjent musi również przestrzegać ograniczeń dietetycznych..

Pamiętaj, że terminowe leczenie i prawidłowe odżywianie znacznie zmniejszają ryzyko wystąpienia różnych powikłań zapalenia żołądka..

Artykuły O Zapaleniu Wątroby